Kişilik Kuramları

Kişilik Kuramları

Kişilik kuramları, kişilerin birbirinden farklı olan duygu, düşünce ve inanç gibi karmaşık özelliklerinin incelenmesi için oluşturulmuş kuramlardır. Kişilik bireyin tutumlarının, ilgilerinin, yeteneklerinin, dış görünüşünün, konuşma tarzının ve çevresine uyum şeklinin özelliklerini içeren tanımlamadır. Karmaşık bir süreç olduğundan, birbirinden farklı kişiliklere özel kuramlar geliştirilmiştir. Farklı uzmanlara göre kişilik kuramları içe dönük ve dışa dönük olarak, bebeklik ve çocukluk yıllarına göre, ego ve süper egoya göre değişik özelliklere sahiptir. Kişilik kuramları karmaşık davranışların kısa ve açık ifadesini sağlamaları açısından, bilgilerin anlamlı şekilde bütün haline getirilmesiyle, yeni bilgi ve görüşlerin oluşması ve araştırmaların teşvik edilmesine olanak sağlaması açısından önemlidir. İdeal bir kişilik kuramında kişiliğin ne olduğu, nasıl çalışıp oluştuğu, kişiliğin tanımlamasında ne gibi güdü, gereksinim, eğitim gibi şeylere başvurulduğu gibi açık ve anlaşılır kavramlar yer alır.

Kişilik kuramlarının özellikleri nelerdir?

  • Kişilik kuramları psikoloji içinde başkaldırıcı özelliğe sahiptir. Kişilik kuramcıları o çağın yenilikçileri arasındadır.
  • Kuramların genel yaklaşımı işlevsel özelliktedir. Bunlarda değinilen sorunlar organizmanın uyumunda etkili faktörlerin araştırılması, kişinin yaşamında ve ruh sağlığında etkili faktörlerin belirlenmesi, ölçümü ve değerlendirilmesiyle ilgilidir. Kişilik kuramcıları kişinin psikolojisiyle ilgili genel sorunları ve yanıtlarını araştırmışlardır.
  • Kişilik kuramcıları insan davranışlarında güdülerin davranışları, istekleri ve gereksinimleri anlamada ve çözmede önemli bir role sahip olduğunu düşünmüşlerdir.
  • Kişilik kuramcıları insanın doğal ortamında ve doğal davranışlarında ele alınmasını savunmuşlardır. Davranışların yaşamda birbiriyle bağlantılı şekilde geliştiğini söylemişlerdir.
  • Davranışları farklı yönleriyle ele alma yerine, bütünü görerek, birleştirme yoluna gidilmiştir.

Kişilik kuramlarının durumu

Kuramlar genellikle kendi kuramcısının adıyla tanınırlar. Bu kuramcıların içinde en fazla bilinenler Freud, Adler, Sullivan, Horney, Lewin, Sheldon, Erikson, Cattell, Maslow 'dur. Kuramcılar bazen birbirine yakın görüşleri anlatan kavram ve ilkeleri savunan yaklaşımla anılır. Kişilik kuramlarının bazı açılardan yetersiz olmasına rağmen, yararlı olmadığı düşünülmemelidir. Bunlar araştırmacı için açık sonuçlar vermese de, davranışlar hakkında bazı sayıltıların belirlenmesinde ve araştırmayı teşvik etmekte etkilidir. Yani araştırmacıya yön verirler. Fikirlerin oluşmasında, kuşkunun uyanmasında, soru ve merakların doğmasında etkilidirler.

Kişilik kuramları örnekleri

Psikanalitik kuram

Freud tarafından geliştirilmiş olan kuram kişiliği üç farklı açıdan incelemektedir. Bunlar topografik, psikoseksüel ve yapısal gelişim kurallarıdır.

  • Topografik kişilik kuramı (Bilinç sınıflandırması): Kişinin bilişsel etkinlikleriyle ilişkili olan kuram, davranışların bilinç altıyla ilişkili olduğunu vurgulamaktadır. Freud kişinin bilişsel etkinliklerinin bilince olan uzaklıklarını saptayıp, içeriklerin belirli bölgelerde olduğunu belirtir.
  • Yapısal kişilik kuramı (Kişilik yapısı): Bu yapıda kişilik id, ego ve süper egodan oluşur. Kişilik bunlar arasında etkileşerek, davranışları yönlendirmektedir. Kişiliğin ilkel yönünü oluşturan id, her zaman haz ilkesi doğrultusunda hareket eder. İsteklerin mantık dışı olmasına rağmen, kişinin içsel dürtülerinin doyurulması gibi işlevi bulunur. Freud' a göre yaşamın başında id 'den oluşmuş ilkel yapı ayrışarak ego ve süper egoyu oluşturur. Ego gerçeklik ilkesine göre hareket eden, kısmen bilinçli kısımdır. Kişinin başını belaya sokmayan çözüm önerileri bulur. Süper ego kişide ahlaki yönü temsil eder. Ahlak kurallarına dayalı istek ve talepleri karşılar.
  • Psiko seksüel gelişim kuramı: Doğumdan sonraki 1-1,5 yıllık süreci kapsayan oral dönemde kişi dış dünyayı ağız ve çevresinde olan organlarla algılar. Zevk alınan eylemler emme, çiğneme, ısırma gibi eylemlerdir. Anal dönem 2-3 yaşlarını kapsar. Bu dönemde kişi anüs ve çevresiyle doyum sağlar. 3-5 yaş arası fallik dönemi kapsar. Kişi cinsel organla zevk alır. 7-11 yaş arası gizil dönemdir. Burada daha önceden kazanılan özellikler pekiştirilmektedir. Çocuk bu dönemde sosyal ve entelektüel beceriler üzerine yoğunlaşır. Genç yetişkinlik dönemini kapsayan genital dönemde ilgi odağı aile dışından başkası olur.

Psikososyal gelişim kuramı

Erik Erikson tarafından geliştirilen kuram kişiliğin oluşturulmasında toplumsal etmenlerinde belirleyici olduğunu vurgulamıştır. Kurama göre insanın davranışlarını etkileyen güçler, biyolojik kökenli değildir. Kişi yaşamı boyunca 8 gelişim döneminden geçmektedir. Bu dönemlerde kişi başa çıkması gereken karmaşalarla yüzleşir.

  • 1 yaşına kadar güvene karşı güvensizlik evresi
  • 3 yaşına kadar bağımsızlığa karşı utanma ve şüphe duyma evresi
  • 6 yaşına kadar başarıya karşı aşağılık duygusu evresi
  • 18 yaşına kadar kazanmaya karşı rol karmaşası evresi
  • 26 yaşına kadar dostluk kazanmaya karşı yalnız kalma evresi
  • Orta yetişkinlik yıllarında üretkenliğe karşı duraklama evresi
  • İleri yetişkinlikte benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk evresi

Bağlanma kuramı

John Bowlby bağlanmayla ilgili ilk araştırmaları yapmıştır. Kurama göre anne ve çocuk arasındaki güvenli bağlanma ilişkisi çocuğun sağlıklı psikolojik gelişimini sağlamaktadır. Güvensiz bağlanma şekilleri nevrotik kişiliğin gelişimine zemin hazırlamaktadır.

Kendilik psikolojisi kuramı

1970 yılında Heinz Kohut tarafından geliştirilen kuram, psikanalitik kuramdır. Burada ruhsal yapının öğesi benlik içindeki kendiliktir. Bunun gelişimi için, kendilik nesnesi olarak tanımlanan insanlara gereksinim vardır.

Hümanist yaklaşım (İnsancıl)

Bu çağdaş bir psikolojik akımdır. Ekol psikolojinin insan boyutuyla psikoloji teorisinin insan bağlamıyla ilgilidir. Bunu savunanlar davranışçı ve psikanalitik yaklaşımlarla çözüm sunmuşlardır. İnsanı farklı ekollerle ele alırlar. Yaşamı kendisi için yaşanabilir ve anlamlı hale getirmek insanın görevidir. İnsan ölümlü olduğundan, yaşamı tekrar etmez. Bu düşünceye göre kişi kendini güçlü bir kişilik haline getirecek becerilerle ve kaynaklarla doğmaktadır. Bunları doğru alanlara yönlendirmek, bu ekolün temel amaçları arasında yer alır.

Son Güncelleme : 10.08.2018 14:47:47

Kişilik Kuramları Yorumları

şifre Kırmızı sayı

0 Yorum Yapılmış "Kişilik Kuramları"

Kayıtlı yorum bulunamadı ilk yorumu siz ekleyin
Psikolojik
Psikolojik
Psikolojik rahatsızlıklar, çeşitli nedenlerle kişinin düşüncesinde, ruh halinde yada davranışlarında sorun olması halidir. Ruh sağlığı ile Ruh hastalığı arasındaki fark nedir? Bazen cevap açıktır, bazen ise değil. Örneğin kafalarının içinde sesler...
Nevrotik
Nevrotik
Nevrotik, duygu bozukluğu yüzünden aşırı şefkat isteme, odaklanamama, güvensizlik, plan yapamama, düşmanca ve saldırgan tutumlar içinde olma, anormal seks davranışları, nefret, kin gibi kişiyi sağlıklı kişilerden ayıran tutum ve davranışlar sergileye...
Paranoya Belirtileri
Paranoya Belirtileri
Aşağıdakilerden en az dördünün olduğu ,genç erişkinlik döneminde başlayan ,başkalarının davranışlarını kotu niyetli şeklinde yorumlayıp, devamlı olarak güvensizlik ve kuşku duyma halidir. 1-Yeterli bir temele dayanmaksızın başkalarının kendisini söm...
Kişilik Bozuklukları
Kişilik Bozuklukları
Kişilik bozuklukları, insanın davranışlarında uzun süreli bozukluklara sebep olan, çevresel veya kalıtsal faktörlere bağlı olarak ortaya çıkabilen hastalıklardır. Modern psikolojide tanımlanmış birçok farklı türü vardır. Toplumda görülme sıklığı %6-1...
Psikolojik Hastalıklar
Psikolojik Hastalıklar
Psikolojik Hastalıklar, Psikoloji insanın ruh halini tanımlayan ruh bilimidir. Duygu ve düşüncelerini dışarı belli edemeyen insanların belirli bir süre sonra kendi sorunlarını kafalarına takarak kendi içlerinde büyütmeleridir. Kişinin ev- sosyal haya...
Kendi Kendine Konuşma
Kendi Kendine Konuşma
Kendi kendine konuşmak, kişinin günlük yaşamda kendi kendine konuşması her zaman bir hastalık olarak algılanmamalıdır. Bu kişinin stresten kurtulması için son derece faydalı olabilir. Ancak farklı türlerde geliştiğinden, tedavi edilecek kişiler iyi a...
Ani Sinirlenme
Ani Sinirlenme
Ani sinirlenme, insanları ani bir şekilde etkileyen, sebepsiz yere oluşan bir durumdur. Kan beynime sıçradı gibi sözlerle ifade edilen sinirlenme halinde vücutta fazla miktarda adrenalin salgılanır. Bu kişinin stres halini anlatır. Vücutta çok kısa b...
Sinir Hastalığı Belirtileri
Sinir Hastalığı Belirtileri
Sinir hastalığı belirtileri, sinir sistemi beyin, beyincik, kafa sinirleri, omurilik ile çevre sinirlerinden oluşmaktadır. Bu alanları etkileyen hastalıklar sinir hastalığı olarak tanımlanmaktadır. Sinir sisteminin yapısında olan bozukluklar bedenin ...
Sinir Krizi
Sinir Krizi
Sinir krizi kişinin aşırı derecede sinirlenmesi ve gözü hiçbir şeyi görmeyecek kadar kendini kaybetmesi sonucunda oluşan durumudur. Sinir krizinin en temel nedeni kişinin aşırı derecede strese bağlı kalmasıdır. Sinir genellikle zararlı sonuçlara nede...
Paranoid Şizofreni
Paranoid Şizofreni
Paranoid şizofreni, toplumda yaygın olarak görülen şizofreni türüdür. Bu hastaların dengeli görünen kişiliklerinin altında yatan sorunlarının anlaşılması oldukça güçtür. Dışarıya belirti vermeden tüm sorunlarını içlerinde yaşarlar. Bu kişiler incelen...
Aşırı Sinirlilik
Aşırı Sinirlilik
Aşırı sinirlilik, bu sorunun yaşanması tek başına psikiyatrik bir bozukluk olarak değerlendirilmemelidir. Bu durum bazı psikiyatrik bozuklukların belirtisi olarak kabul edilmelidir. Kişilerde bazı kişilik yapıları ve hastalıklar sinirli olmasına sebe...
Halüsinasyon
Halüsinasyon
Halüsinasyon, bir duyu organını uyarıcı bir nesne ya da uyarıcı başka bir etken olmadan, hissedilen bir duygunun varlığına inanma durumudur. Varsanı olarak ta tabir edilmektedir. Ruh hastalıkları alanında ve tifo, menenjit gibi hastalıklarda, yüksek ...

 

Psikolojik
Nevrotik
Paranoya Belirtileri
Kişilik Bozuklukları
Psikolojik Hastalıklar
Kendi Kendine Konuşma
Ani Sinirlenme
Sinir Hastalığı Belirtileri
Sinir Krizi
Paranoid Şizofreni
Aşırı Sinirlilik
Halüsinasyon
Paranoid Kişilik Bozukluğu
Anksiyete
Mutsuzluk
Narsistik Kişilik Bozukluğu
Aşırı Heyecan
Şizofreni Belirtileri
Panik Atakta Görülen Belirtiler
Histeri
Ölüm Korkusu
Paranoya Nedir
Duygular
Mitomani
Şizoid Kişilik Bozukluğu
Kaybetme Korkusu
Psikoloji Nedir
Stresle Başa Çıkma Yolları
Kendine Zarar Verme
Ket Vurma
Popüler İçerik
Paranoid Kişilik Bozukluğu
Paranoid Kişilik Bozukluğu
Paranoid kişilik bozukluğu, bulunan kişiler sürekli şüphe içinde olan, tüm insanlara güvensizlik duyan özelliktedir. Çevresine düşmanca tavırlar sergi...
Anksiyete
Anksiyete
Anksiyete, insanların herhangi bir korku veya kaygı anında meydana gelen derin iç sıkıntısı olarak ifade edilmektedir. Anksiyete en küçük bir huzursuz...
Mutsuzluk
Mutsuzluk
Mutsuzluk, insanın kendini huzursuz, umutsuz ve karamsar hissetme halidir. Hayattan zevk alınmadığı, monotonluktan ve gündelik sorunlardan sıkıldığı...
Narsistik Kişilik Bozukluğu
Narsistik Kişilik Bozukluğu
Narsistik kişilik bozukluğu bulunan kişiler, başkasının düşüncelerine ve isteklerine ilgisiz kalan kişilerdir. Kendini beğenmiş, başkalarının yaşattık...
Aşırı Heyecan
Aşırı Heyecan
Aşırı heyecan, bazı zamanlarda normal kabul edilse de, günlük yaşamı etkileyecek derecede yaşandığında bazı tedbirler alınarak önlenmesi gerekir. Heye...
Şizofreni Belirtileri
Şizofreni Belirtileri
Şizofreni, ile karşı karşıya kalan kişilerin Dünyaya bakış açısı normal kişilerden daha farklıdır. Şizofreni hastaları, var olmayan sesler duyar, haya...
Panik Atakta Görülen Belirtiler
Panik Atakta Görülen Belirtiler
1. Çarpıntı, kalp atışlarını duyumsama, kalbin yerinden fırlayacakmış gibi olması, göğüste basınç bazen sol kola yayılan ağrı ve uyuşmalar... 2. Terl...
Popüler İçerik Son Forum Konuları Yardım Sayfaları  
Psikolojik
Nevrotik
Paranoya Belirtileri
Kişilik Bozuklukları
Psikolojik Hastalıklar
Sablanfi
Kendi Kendime Konuşma
Panik
Eşim Pasif Agresif.
Obsesif
Hakkımızda
Tıbbi Sorumluluk Reddi
Gizlilik Politikası
Çerez (Cookie) Politikası
Güvenlik Politikası
Bizimle İletişime Geçin
Forumlar
Site Haritası
Feed
Son Forum Konuları
Sablanfi
Kendi Kendime Konuşma
Panik
Eşim Pasif Agresif.
Obsesif
Yardım Sayfaları
Hakkımızda
Tıbbi Sorumluluk Reddi
Gizlilik Politikası
Çerez (Cookie) Politikası
Güvenlik Politikası
Bizimle İletişime Geçin
Forumlar
Site Haritası
Feed
Sitede yer alan haber ve içeriklerin tüm hakları saklıdır ve buradaki bilgiler sadece bilgilendirme amaçlı olup, kullanımına, uygulanmasına, satın alınmasına, delil gösterilmesine veya tavsiye edilmesine aracılık etmez. Sitemizdeki bilgiler, hiç bir zaman kesin bilgi kaynağı olmayıp, kullanıcılar tarafından eklenmiştir veya yorumlanmıştır. Buradaki bilgiler sitemizin asıl görüşlerini içermeyebileceği gibi hiçbir taahhüt ve tavsiye yerine de geçmez.
Aralık - 2018