Kişilik Kuramları

Kişilik Kuramları

Kişilik kuramları, kişilerin birbirinden farklı olan duygu, düşünce ve inanç gibi karmaşık özelliklerinin incelenmesi için oluşturulmuş kuramlardır. Kişilik bireyin tutumlarının, ilgilerinin, yeteneklerinin, dış görünüşünün, konuşma tarzının ve çevresine uyum şeklinin özelliklerini içeren tanımlamadır. Karmaşık bir süreç olduğundan, birbirinden farklı kişiliklere özel kuramlar geliştirilmiştir. Farklı uzmanlara göre kişilik kuramları içe dönük ve dışa dönük olarak, bebeklik ve çocukluk yıllarına göre, ego ve süper egoya göre değişik özelliklere sahiptir. Kişilik kuramları karmaşık davranışların kısa ve açık ifadesini sağlamaları açısından, bilgilerin anlamlı şekilde bütün haline getirilmesiyle, yeni bilgi ve görüşlerin oluşması ve araştırmaların teşvik edilmesine olanak sağlaması açısından önemlidir. İdeal bir kişilik kuramında kişiliğin ne olduğu, nasıl çalışıp oluştuğu, kişiliğin tanımlamasında ne gibi güdü, gereksinim, eğitim gibi şeylere başvurulduğu gibi açık ve anlaşılır kavramlar yer alır.

Kişilik kuramlarının özellikleri nelerdir?

  • Kişilik kuramları psikoloji içinde başkaldırıcı özelliğe sahiptir. Kişilik kuramcıları o çağın yenilikçileri arasındadır.
  • Kuramların genel yaklaşımı işlevsel özelliktedir. Bunlarda değinilen sorunlar organizmanın uyumunda etkili faktörlerin araştırılması, kişinin yaşamında ve ruh sağlığında etkili faktörlerin belirlenmesi, ölçümü ve değerlendirilmesiyle ilgilidir. Kişilik kuramcıları kişinin psikolojisiyle ilgili genel sorunları ve yanıtlarını araştırmışlardır.
  • Kişilik kuramcıları insan davranışlarında güdülerin davranışları, istekleri ve gereksinimleri anlamada ve çözmede önemli bir role sahip olduğunu düşünmüşlerdir.
  • Kişilik kuramcıları insanın doğal ortamında ve doğal davranışlarında ele alınmasını savunmuşlardır. Davranışların yaşamda birbiriyle bağlantılı şekilde geliştiğini söylemişlerdir.
  • Davranışları farklı yönleriyle ele alma yerine, bütünü görerek, birleştirme yoluna gidilmiştir.

Kişilik kuramlarının durumu

Kuramlar genellikle kendi kuramcısının adıyla tanınırlar. Bu kuramcıların içinde en fazla bilinenler Freud, Adler, Sullivan, Horney, Lewin, Sheldon, Erikson, Cattell, Maslow 'dur. Kuramcılar bazen birbirine yakın görüşleri anlatan kavram ve ilkeleri savunan yaklaşımla anılır. Kişilik kuramlarının bazı açılardan yetersiz olmasına rağmen, yararlı olmadığı düşünülmemelidir. Bunlar araştırmacı için açık sonuçlar vermese de, davranışlar hakkında bazı sayıltıların belirlenmesinde ve araştırmayı teşvik etmekte etkilidir. Yani araştırmacıya yön verirler. Fikirlerin oluşmasında, kuşkunun uyanmasında, soru ve merakların doğmasında etkilidirler.

Kişilik kuramları örnekleri

Psikanalitik kuram

Freud tarafından geliştirilmiş olan kuram kişiliği üç farklı açıdan incelemektedir. Bunlar topografik, psikoseksüel ve yapısal gelişim kurallarıdır.

  • Topografik kişilik kuramı (Bilinç sınıflandırması): Kişinin bilişsel etkinlikleriyle ilişkili olan kuram, davranışların bilinç altıyla ilişkili olduğunu vurgulamaktadır. Freud kişinin bilişsel etkinliklerinin bilince olan uzaklıklarını saptayıp, içeriklerin belirli bölgelerde olduğunu belirtir.
  • Yapısal kişilik kuramı (Kişilik yapısı): Bu yapıda kişilik id, ego ve süper egodan oluşur. Kişilik bunlar arasında etkileşerek, davranışları yönlendirmektedir. Kişiliğin ilkel yönünü oluşturan id, her zaman haz ilkesi doğrultusunda hareket eder. İsteklerin mantık dışı olmasına rağmen, kişinin içsel dürtülerinin doyurulması gibi işlevi bulunur. Freud' a göre yaşamın başında id 'den oluşmuş ilkel yapı ayrışarak ego ve süper egoyu oluşturur. Ego gerçeklik ilkesine göre hareket eden, kısmen bilinçli kısımdır. Kişinin başını belaya sokmayan çözüm önerileri bulur. Süper ego kişide ahlaki yönü temsil eder. Ahlak kurallarına dayalı istek ve talepleri karşılar.
  • Psiko seksüel gelişim kuramı: Doğumdan sonraki 1-1,5 yıllık süreci kapsayan oral dönemde kişi dış dünyayı ağız ve çevresinde olan organlarla algılar. Zevk alınan eylemler emme, çiğneme, ısırma gibi eylemlerdir. Anal dönem 2-3 yaşlarını kapsar. Bu dönemde kişi anüs ve çevresiyle doyum sağlar. 3-5 yaş arası fallik dönemi kapsar. Kişi cinsel organla zevk alır. 7-11 yaş arası gizil dönemdir. Burada daha önceden kazanılan özellikler pekiştirilmektedir. Çocuk bu dönemde sosyal ve entelektüel beceriler üzerine yoğunlaşır. Genç yetişkinlik dönemini kapsayan genital dönemde ilgi odağı aile dışından başkası olur.

Psikososyal gelişim kuramı

Erik Erikson tarafından geliştirilen kuram kişiliğin oluşturulmasında toplumsal etmenlerinde belirleyici olduğunu vurgulamıştır. Kurama göre insanın davranışlarını etkileyen güçler, biyolojik kökenli değildir. Kişi yaşamı boyunca 8 gelişim döneminden geçmektedir. Bu dönemlerde kişi başa çıkması gereken karmaşalarla yüzleşir.

  • 1 yaşına kadar güvene karşı güvensizlik evresi
  • 3 yaşına kadar bağımsızlığa karşı utanma ve şüphe duyma evresi
  • 6 yaşına kadar başarıya karşı aşağılık duygusu evresi
  • 18 yaşına kadar kazanmaya karşı rol karmaşası evresi
  • 26 yaşına kadar dostluk kazanmaya karşı yalnız kalma evresi
  • Orta yetişkinlik yıllarında üretkenliğe karşı duraklama evresi
  • İleri yetişkinlikte benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk evresi

Bağlanma kuramı

John Bowlby bağlanmayla ilgili ilk araştırmaları yapmıştır. Kurama göre anne ve çocuk arasındaki güvenli bağlanma ilişkisi çocuğun sağlıklı psikolojik gelişimini sağlamaktadır. Güvensiz bağlanma şekilleri nevrotik kişiliğin gelişimine zemin hazırlamaktadır.

Kendilik psikolojisi kuramı

1970 yılında Heinz Kohut tarafından geliştirilen kuram, psikanalitik kuramdır. Burada ruhsal yapının öğesi benlik içindeki kendiliktir. Bunun gelişimi için, kendilik nesnesi olarak tanımlanan insanlara gereksinim vardır.

Hümanist yaklaşım (İnsancıl)

Bu çağdaş bir psikolojik akımdır. Ekol psikolojinin insan boyutuyla psikoloji teorisinin insan bağlamıyla ilgilidir. Bunu savunanlar davranışçı ve psikanalitik yaklaşımlarla çözüm sunmuşlardır. İnsanı farklı ekollerle ele alırlar. Yaşamı kendisi için yaşanabilir ve anlamlı hale getirmek insanın görevidir. İnsan ölümlü olduğundan, yaşamı tekrar etmez. Bu düşünceye göre kişi kendini güçlü bir kişilik haline getirecek becerilerle ve kaynaklarla doğmaktadır. Bunları doğru alanlara yönlendirmek, bu ekolün temel amaçları arasında yer alır.

Son Güncelleme : 01.01.2021 15:31:04
Kişilik Kuramları ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini geliştirerek Herkese açık dizin kaynağımıza katkıda bulunabilirsiniz.
Sayfayı Düzenle Düzenleme Geçmişi

Kişilik Kuramları Yorumları

şifre Kırmızı sayı

0 Yorum Yapılmış "Kişilik Kuramları"

Kayıtlı yorum bulunamadı ilk yorumu siz ekleyin
Panik Atak Türleri
Panik Atak Türleri
1. Beklenmedik Ataklar: Nedensiz,birden ortaya çıkan nöbetler. Panik bozuklukta bu tür ataklar vardır. 2. Duruma bağlı olanlar: Korkulan bir kedi, köpek veya başka bir nesneyle yada bir durum karşısında ortaya çıkar. 3. Durumsal yatkınlık gösterile...
Paranoya Tedavi Yöntemleri
Paranoya Tedavi Yöntemleri
Paranoya psikolojik bir rahatsızlık ile birlikte toplum içinde aşırı evhamlı kişiler içinde kullanılan, anlamı eski Yunancada delirmek olan hastalık ve nitelemedir. Paranoya rahatsızlığı temelinde aşırı evham, endişe ve kuruntular barındırır. Halk ar...
Şizofreni Tanısı
Şizofreni Tanısı
• Şizofrenide görülen belirtiler başka psikiyatrik hastalıklarda da görülebilir. • Hiçbir belirti tek başına tanı koydurucu değildir. Tanı psikiyatri uzmanı tarafından hastanın ruhsal muayenesi, hasta yakınları ile görüşme ve çoğu zaman hastanın kli...
Majör Depresyon
Majör Depresyon
Majör depresyon, özellikle gençlerde çok sık karşılaşılan psikolojik bir durumdur. Ortaya çıkması durumunda çok ciddi sonuçlara neden olabilecek bir rahatsızlık olan majör depresyon, çokça görülen bir durumdur. Majör depresyon, erkenden müdahale edil...
Stres Ne Gibi Sorunlara Neden Olur ?
Stres Ne Gibi Sorunlara Neden Olur ?
Stres anında fazla enerji tüketildiğinden birey kendini güçsüz, yorgun ve endişe içinde hisseder. Daha sonraları kişi uyku problemi çekmeye başlar. Sinirli ve çabuk heyecanlanan biri olur. Konsantrasyon kaybı yaşar ve dikkatini toplayamaz. Daha önce ...
Ani Sinirlenme
Ani Sinirlenme
Ani sinirlenme, insanları ani bir şekilde etkileyen, sebepsiz yere oluşan bir durumdur. Kan beynime sıçradı gibi sözlerle ifade edilen sinirlenme halinde vücutta fazla miktarda adrenalin salgılanır. Bu kişinin stres halini anlatır. Vücutta çok kısa b...
Şizofreni
Şizofreni
Şizofreni, beyinde bulunan maddelerin iletiminde yaşanan bozukluk ve bu bozukluk nedeni ile bazı farklılıkların oluşması ile ortaya çıkan bir hastalıktır. Hastalıkta aktif ve pasif olmak üzere dönemler yaşanır. Şizofreni hastalığı tedavisi mümkün bir...
Panik Atak
Panik Atak
Panik atak genel olarak bazı psikiyatrik bozukluklarla birlikte görülen, bunun yanı sıra yine bazı fiziksel rahatsızlıklarla birlikte de görülebilen bir tür endişe nöbetidir. Günümüzde yoğun olarak yaşanabilen panik atak aslında genel anlamda günlük ...
Panik Bozukluk Nedenleri
Panik Bozukluk Nedenleri
1- Genetik ve ailesel nedenler. 2- Biyolojik teoriler 3- Psikodinamik teoriler 4- Gelişimsel teoriler 5- Öğrenme kuramları 6- Bilişsel modeller 1 - Genetik ve ailesel çalışmalar: Panik bozukluğu olan hastaların birinci derecede yakınlarında ...
Bipolar Bozukluk
Bipolar Bozukluk
Bipolar bozukluk, manik depresyon ve duygu durum bozukluğu olarak da bilinen, kişinin depresyon dönemlerinde aşırı, abartılı, uçlarda düşüncelere kapılması ve bu yönde tavırlar sergilemesi durumudur. 20'li yaşlarda rastlanma olasılığı daha yüksektir....
Madde Bağımlılığı
Madde Bağımlılığı
Madde bağımlılığı, genelde ergenlik dönemine giren çocuklarda başlar. Özellikle ailevi sorunlar genç yaştaki çocukların madde bağımlılığına başlamalarının birinci nedenidir. Ergenlik dönemi çocuğun ekonomik bağımsızlığını kazandığı yaşlara kadar süre...
Panik Atak Tedavisi
Panik Atak Tedavisi
Panik atak ya da panik bozukluk, tedavisi mümkün olan bir hastalıktır. Günümüzde, etkinliği bilimsel araştırmalarla kanıtlanmış iki çeşit panik atak tedavisi yöntemi bulunmaktadır. Bu yöntemler ilaç tedavisi ve bilişsel-davranışçı tedavi yöntemidi...

 

Panik Atak Türleri
Paranoya Tedavi Yöntemleri
Şizofreni Tanısı
Majör Depresyon
Stres Ne Gibi Sorunlara Neden Olur ?
Ani Sinirlenme
Şizofreni
Panik Atak
Panik Bozukluk Nedenleri
Bipolar Bozukluk
Madde Bağımlılığı
Panik Atak Tedavisi
Şizofreni Tedavisi
Obsesif
Sinir Ucu İltihabı
Mazoşist
Cinsel İsteksizlik
Bipolar
Aşırı Sinirlilik
Ket Vurma
Anksiyete Bozukluğu Nedir
Kendine Zarar Verme
Aşırı Heyecan
Delilik
Kendi Kendine Konuşma
Obsesif Kompulsif Bozukluk Tedavisi
Duygular
Sinir Sıkışması Belirtileri
Sinir Krizi
Halüsinasyon
Popüler İçerik
Şizofreni Tedavisi
Şizofreni Tedavisi
Şizofreni tedavisi yapılsa da, birçok hastanın tamamen düzelemediği görülür. Şizofreni hastaların hayat şartlarını zorlaştıran, iletişimi zora sokan b...
Obsesif
Obsesif
Obsesif, günlük yaşamda ortaya çıkan endişe, evham ve takıntılarla ortaya çıkan, bunları çözümlemeden rahat edemeyen obsesif kompulsif bozukluğu bulun...
Sinir Ucu İltihabı
Sinir Ucu İltihabı
Sinir ucu iltihabı, sinir hücrelerindeki hasarı anlatan bir terimdir. Tıpta nöropati olarak adlandırılan durum, ellerden daha fazla ayakları ve bacakl...
Mazoşist
Mazoşist
Mazoşist; Mazoşizm, 19. yüzyılda yaşamış Avusturyalı bir Ro­mancı olan Leopold von Sacher Masoch'un bir Ro­man' ın da anlattığı cinsel uygulamalara da...
Cinsel İsteksizlik
Cinsel İsteksizlik
Cinsel isteksizlik, cinsel istek ve arzuların azalması, yeteri kadar cinsel uyarının olmasına rağmen, cinsel ilişkide bulunma ve fantezi isteğinin b...
Bipolar
Bipolar
Bipolar, Plansız düşünceler içeren ve irsi bir kişilik bozukluğudur. Kişi duygu değişimleri, klinik ya da majör depresyon yaşayabilir. Ruhen yaşanan...
Aşırı Sinirlilik
Aşırı Sinirlilik
Aşırı sinirlilik, bu sorunun yaşanması tek başına psikiyatrik bir bozukluk olarak değerlendirilmemelidir. Bu durum bazı psikiyatrik bozuklukların beli...
Popüler İçerik Son Forum Konuları Yardım Sayfaları  
Panik Atak Türleri
Paranoya Tedavi Yöntemleri
Şizofreni Tanısı
Majör Depresyon
Stres Ne Gibi Sorunlara Neden Olur ?
Küçükken hayali dostum vardı
Kuruntu Yapmak
Aşırı Öfke,sinir Hali
Pişmanlık,kaygı
Başarının Sahiplenilmemesi..
Hakkımızda
Tıbbi Sorumluluk Reddi
Gizlilik Politikası
Çerez (Cookie) Politikası
Güvenlik Politikası
Bizimle İletişime Geçin
Forumlar
Site Haritası
Feed
Son Forum Konuları
Küçükken hayali dostum vardı
Kuruntu Yapmak
Aşırı Öfke,sinir Hali
Pişmanlık,kaygı
Başarının Sahiplenilmemesi..
Yardım Sayfaları
Hakkımızda
Tıbbi Sorumluluk Reddi
Gizlilik Politikası
Çerez (Cookie) Politikası
Güvenlik Politikası
Bizimle İletişime Geçin
Forumlar
Site Haritası
Feed
Sitede yer alan haber ve içeriklerin tüm hakları saklıdır ve buradaki bilgiler sadece bilgilendirme amaçlı olup, kullanımına, uygulanmasına, satın alınmasına, delil gösterilmesine veya tavsiye edilmesine aracılık etmez. Sitemizdeki bilgiler, hiç bir zaman kesin bilgi kaynağı olmayıp, kullanıcılar tarafından eklenmiştir veya yorumlanmıştır. Buradaki bilgiler sitemizin asıl görüşlerini içermeyebileceği gibi hiçbir taahhüt ve tavsiye yerine de geçmez.
Haziran - 2021